jako metamyślenie - obserwacja obecności myśli "ja jestem" albo "mnie nie ma", wysnuwanych z procesu metapercepcji; metamyslenie o "ja jestem";
jako metapercepcja - rozróżnianie między brakiem i obecnością percepcjii, snem i jawą, rozpoznawanie przebudzenia i zasypiania;
efekt działania ośrodków świadomości wyższych, innych niż świadomość dzienna, pojawia się w głębokich stanach relaksacji, świadomego snu i medytacji;
efekt działania umysłu prelogicznego, oddzielającego świadomość od zmysłów jakimi się ona posługuje i z jakimi się ona utożsamia - w języku psychologii zorientowanej na proces - dzielącego w ten sposób proces świadomości na pierwotny i wtórny, co niekoniecznie oznacza "bardziej oświecony", lecz raczej bardziej zdystansowany i podzielony;
przykładowo - doświadczenia wyjścia poza ciało wskutek spontanicznego uwolnienia, szoku lub znieczulenia, naturalnego (endogennego - endorfinowego), anestezjologicznego bądź narkotycznego, lub stanów śmierci klinicznej;